مراقبت از بیمار در منزل می‌تواند برای خانواده‌ها چالش‌برانگیز باشد؛ به‌خصوص زمانی که بیمار به مراقبت مستمر، کمک در انجام فعالیت‌های روزمره یا پیگیری برنامه درمانی نیاز دارد.
در چنین شرایطی، حضور پرستار بیمار در منزل می‌تواند به خانواده کمک کند تا مراقبت مناسب‌تری از بیمار داشته باشند.
اما پرستار بیمار دقیقاً چه وظایفی دارد؟ چه خدماتی ارائه می‌دهد و هنگام انتخاب پرستار باید به چه نکاتی توجه کرد؟
در این مقاله از آذین سلامت فارابی با وظایف پرستار بیمار در منزل و نکات مهم انتخاب نیروی مناسب آشنا می‌شوید.
۱. بررسی و پیگیری وضعیت عمومی بیمار
یکی از وظایف مهم پرستار بیمار، توجه به وضعیت عمومی و تغییرات شرایط بیمار است.
بسته به وضعیت بیمار و برنامه مراقبتی، این موارد ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- بررسی وضعیت عمومی بیمار
- کنترل علائم حیاتی در صورت داشتن صلاحیت و طبق برنامه درمانی
- توجه به تغییرات سطح هوشیاری
- بررسی تغییرات اشتها و وضعیت خواب
- اطلاع‌رسانی به خانواده درباره تغییرات قابل توجه
در صورت مشاهده علائم نگران‌کننده، باید موضوع به پزشک اطلاع داده شود و در شرایط اضطراری از خدمات اورژانس کمک گرفته شود.
۲. کمک به مصرف دارو طبق دستور پزشک
بسیاری از بیماران باید داروهای خود را در زمان‌های مشخص و طبق برنامه مصرف کنند.
پرستار بیمار می‌تواند در چارچوب صلاحیت حرفه‌ای خود و دستور پزشک، در مدیریت برنامه دارویی کمک کند.
این مسئولیت ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- بررسی برنامه دارویی بیمار
- یادآوری زمان مصرف داروها
- کمک به مصرف دارو طبق دستور
- توجه به عوارض احتمالی و گزارش آن‌ها
- اطلاع‌رسانی درباره فراموش شدن یا مصرف نشدن دارو
تغییر مقدار دارو، قطع آن یا جایگزین کردن داروی دیگر بدون نظر پزشک مجاز نیست.
۳. کمک به بهداشت فردی بیمار
بعضی بیماران به دلیل ضعف جسمی، محدودیت حرکتی یا شرایط بیماری نمی‌توانند به‌تنهایی امور بهداشتی خود را انجام دهند.
پرستار یا مراقب متناسب با شرح وظایف و صلاحیت خود می‌تواند در این زمینه کمک کند:
- کمک به شست‌وشو و نظافت شخصی
- تعویض لباس بیمار
- کمک به نظافت و مرتب نگه داشتن تخت
- همراهی در استفاده از سرویس بهداشتی
- رعایت اصول بهداشتی هنگام مراقبت
رعایت حریم خصوصی و حفظ کرامت بیمار در تمام مراحل مراقبت اهمیت زیادی دارد.
۴. کمک به تغذیه بیمار
تغذیه مناسب یکی از بخش‌های مهم مراقبت از بیمار در منزل است.
برخی بیماران به دلیل بیماری یا شرایط جسمی، برای غذا خوردن به کمک نیاز دارند.
پرستار می‌تواند طبق برنامه تعیین‌شده:
- در آماده‌سازی وعده‌های غذایی کمک کند.
- زمان صرف غذا را پیگیری کند.
- در صورت نیاز به بیمار هنگام غذا خوردن کمک کند.
- میزان مصرف غذا و مایعات را طبق برنامه مراقبتی ثبت یا گزارش کند.
اگر بیمار مشکل بلع، محدودیت غذایی یا رژیم درمانی خاصی دارد، باید توصیه‌های پزشک و متخصص تغذیه رعایت شود.
۵. کمک به جابه‌جایی و تحرک بیمار
بعضی بیماران به دلیل ضعف عضلانی، جراحی، بیماری یا محدودیت حرکتی نمی‌توانند به‌راحتی حرکت کنند.
در این شرایط، پرستار می‌تواند متناسب با توانایی بیمار و برنامه مراقبتی در موارد زیر کمک کند:
- جابه‌جایی ایمن بیمار
- کمک به تغییر وضعیت بدن
- همراهی هنگام راه رفتن
- کمک به نشستن و برخاستن
- توجه به ایمنی هنگام انتقال از تخت به ویلچر
برای بیمارانی که در معرض زخم فشاری هستند، رعایت برنامه تغییر وضعیت و مراقبت‌های توصیه‌شده توسط تیم درمان اهمیت دارد.
۶. مراقبت از بیمار پس از جراحی
بعضی بیماران پس از انجام عمل جراحی برای بازگشت به شرایط عادی به مراقبت بیشتری نیاز دارند.
نوع مراقبت به نوع جراحی و توصیه پزشک بستگی دارد.
برخی از وظایف پرستار واجد صلاحیت در این شرایط می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- پیگیری وضعیت عمومی بیمار
- توجه به علائم غیرعادی
- مراقبت از پانسمان طبق دستور و در محدوده صلاحیت حرفه‌ای
- کمک به رعایت برنامه دارویی
- همراهی در انجام فعالیت‌های مجاز
- گزارش تغییرات وضعیت بیمار به خانواده و پزشک
هرگونه تغییر در وضعیت زخم، خونریزی، تب یا درد غیرعادی باید جدی گرفته شود و به تیم درمان اطلاع داده شود.
۷. همراهی روحی و عاطفی بیمار
بیماری فقط بر وضعیت جسمی افراد تأثیر نمی‌گذارد؛ گاهی شرایط روحی بیمار نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
حضور یک فرد صبور و مسئولیت‌پذیر می‌تواند به بیمار احساس آرامش بیشتری بدهد.
گفت‌وگو با بیمار، گوش دادن به نگرانی‌های او، احترام به خواسته‌ها و کمک به حفظ ارتباط با اعضای خانواده از جمله موارد مهم در مراقبت عاطفی هستند.
پرستار باید با بیمار رفتاری محترمانه داشته باشد و حریم خصوصی او را حفظ کند.
تفاوت پرستار بیمار با مراقب بیمار چیست؟
یکی از نکات مهم هنگام دریافت خدمات مراقبت در منزل، شناخت تفاوت پرستار و مراقب بیمار است.
پرستار بیمار: فردی دارای تحصیلات و صلاحیت حرفه‌ای پرستاری است که می‌تواند متناسب با آموزش و مجوزهای خود خدمات تخصصی پرستاری ارائه دهد.
مراقب بیمار: معمولاً در انجام امور روزمره، همراهی، کمک به تغذیه، بهداشت فردی و جابه‌جایی بیمار فعالیت می‌کند؛ البته شرح وظایف او باید مشخص و متناسب با آموزش‌هایش باشد.
بنابراین اگر بیمار به اقدامات تخصصی پرستاری نیاز دارد، باید از نیروی دارای صلاحیت حرفه‌ای مناسب استفاده شود.
پرستار بیمار ساعتی بهتر است یا شبانه‌روزی؟
انتخاب ساعات حضور پرستار به وضعیت بیمار و میزان نیاز او به مراقبت بستگی دارد.
پرستار بیمار ساعتی
این نوع همکاری برای بیمارانی مناسب است که در ساعات مشخصی از روز به کمک نیاز دارند.
برای مثال:
- بیمارانی که برای انجام امور روزمره به کمک نیاز دارند.
- افرادی که باید در زمان مشخصی مراقبت دریافت کنند.
- بیمارانی که خانواده در ساعات خاصی امکان مراقبت ندارند.
پرستار بیمار شبانه‌روزی
برخی بیماران به حضور طولانی‌تر پرستار نیاز دارند.
در این شرایط، همکاری شبانه‌روزی می‌تواند گزینه مناسبی باشد؛ البته برنامه استراحت، شیفت کاری، شرح وظایف و شرایط حضور پرستار باید از قبل مشخص شود.
هنگام استخدام پرستار بیمار به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب پرستار مناسب نقش مهمی در کیفیت مراقبت از بیمار دارد.
پیش از شروع همکاری، این موارد را بررسی کنید:
۱. مدارک و صلاحیت حرفه‌ای پرستار را متناسب با نیاز بیمار بررسی کنید.
۲. درباره تجربه کاری و سابقه مراقبت از بیماران مشابه سؤال کنید.
۳. شرح وظایف پرستار را به‌صورت دقیق مشخص کنید.
۴. ساعات حضور و شرایط همکاری را تعیین کنید.
۵. درباره نحوه گزارش وضعیت بیمار به خانواده توافق کنید.
۶. در صورت نیاز بیمار به مراقبت تخصصی، از توانایی و صلاحیت فرد برای انجام آن اطمینان حاصل کنید.
۷. شماره تماس خانواده و اطلاعات ضروری پزشکی بیمار در دسترس پرستار باشد.
جمع‌بندی
وظایف پرستار بیمار در منزل با توجه به شرایط جسمی، نوع بیماری و نیازهای درمانی هر فرد متفاوت است.
پیگیری وضعیت عمومی، کمک به مصرف دارو طبق دستور پزشک، مراقبت‌های بهداشتی، کمک به تغذیه و جابه‌جایی و همراهی روحی از جمله مسئولیت‌هایی هستند که می‌توانند در برنامه مراقبت از بیمار قرار بگیرند.
مهم‌ترین نکته این است که نیروی انتخاب‌شده باید متناسب با نیاز بیمار، تجربه و صلاحیت حرفه‌ای لازم را داشته باشد.
آذین سلامت فارابی با ارائه خدمات مراقبتی در منزل، به خانواده‌ها کمک می‌کند برای مراقبت از بیمار خود گزینه مناسبی انتخاب کنند.
برای آشنایی بیشتر با خدمات مجموعه، صفحه پرستار بیمار در منزل را مشاهده کنید.